Serdecznie zapraszamy 25 lutego o godz. 17.00 na „42 Kresową Środę Literacką”, organizowaną przez Fundację Pomorskich Kresowian.
Gośćmi spotkania będą prof. dr hab. Piotr Niwiński oraz dr hab. Tomasz Balbus i dr Krzysztof Łagojda, autorzy książki „Żegnam Wszystkich. Henryk Urbanowicz „Zabawa”.
Książka przybliża życie i
działalność urodzonego w Wilnie Henryka Urbanowicza (1926-1949), harcerza
„Czarnej Trzynastki”, uczestnika akcji „Ostra Brama”, żołnierza 3 i
5 Wileńskiej Brygady AK.
Urbanowicz po ewakuacji do Polski pojałtańskiej wznowił działalność niepodległościową na Mazurach i
Pomorzu. Po demobilizacji, w 1946 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Łódzkim, potem naukę
kontynuował na wrocławskiej uczelni. Aresztowany przeszedł długotrwałe i
okrutne śledztwo UB.
Skazany na
11-krotną karę śmierci, został zamordowany w 1949 roku w
kazamatach więzienia nr
1
we
Wrocławiu w wieku zaledwie 23 lat.
Książka przedstawia nie tylko tę niezwykłą postać podziemia niepodległościowego, ale także tragiczne
losy jego pokolenia, dowódców i kolegów. Według autorów książki, życie Henryka Urbanowicza,
działalność, a
przede wszystkim heroiczna walka o
niepodległość Polski z
niemieckim i
sowieckim
okupantem, a
po
II
wojnie światowej z
komunistami,
stawiają go na
piedestale wraz z
takimi
niezłomnymi, jak rtm. Witold Pilecki, gen. August Emil Fieldorf „Nil” czy
ppłk Łukasz Ciepliński
„Pług”.
Promocja książki odbędzie się z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych – państwowego
święta, obchodzonego corocznie 1 marca.
Książkę (format 160×240, 350 stron, wyd. IPN Wrocław-
Warszawa 2025) będzie można kupić w cenie promocyjnej 30 zł.
Partnerem wydarzenia jest Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku.
Zachęcamy do udziału w spotkaniu i upowszechnienia tej
informacji! Wstęp wolny.
Tomasz Balbus
– dr hab., historyk dziejów najnowszych, zajmuje się bezpieczeństwem narodowym,
działaniami nieregularnymi, historią wojskowości w Europie Środkowo-Wschodniej, Polskim Państwem
Podziemnym. Członek redakcji naukowych „Rocznika Bezpieczeństwa Międzynarodowego”, „Przeglądu
Archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej”, słownika biograficznego „Konspiracja i opór społeczny w
Polsce 1944–1956”. Autor kilkunastu monografii, biografii, edycji źródłowych, m.in.:
Konspiracja
dolnośląska AK-WiN
(Wrocław 2000),
Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej
(1945–1948). Okręg Wrocław „Wschód”, odtworzony Okręg Wrocław, wrocławska komórka „Ż”, drugi
Zarząd Obszaru Zachodniego
, (t. 1, Wrocław 2003),
Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-
zachodniej (1945–1948). Okręg Tarnopolski, Okręg Lwowski, Komenda Obszaru Lwowskiego
(t. 2,
Wrocław 2004),
O Polskę Wolną i Niezawisłą (1945–1948). WiN w południowo-zachodniej Polsce
(geneza – struktury – działalność – likwidacja – represje)
(Kraków 2004),
„Jurandowcy”. Historia i
życie codzienne 1. Brygady Wileńskiej AK
(wyd. 1, Wrocław 2008, wyd. 2 uzupełnione, Wrocław–
Warszawa 2025, t.1-2),
„Korab”. Wilniuk klasyczny. Doktor Roman Korab-Żebryk (1915–2004).
Biografia Wilnianina, oficera AK, więźnia NKWD, oficera Polski Podziemnej
(Wrocław 2012),
Świadek
mrocznych czasów. Lata osiemdziesiąte XX wieku w obiektywie Feliksa Jakimowicza
(wspólnie z Magdą
Wysocką, Wrocław 2020),
Szczerbcowa Brygada (Warszawa 2020), Sergiusz Kościałkowski „Fakir”.
Biografia egzekutora Kedywu, dowódcy szwadronu brygady „Juranda”, komendanta oddziału
partyzanckiego na tle historii Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej),
t. 1:
Życie i wojna na Wileńszczyźnie
(Warszawa 2019), t. 2:
Wojna i śmierć na Wileńszczyźnie
(Warszawa 2020), t. 3:
Śmierć i zagłada na
Wileńszczyźnie
(Warszawa 2021),
Podpułkownik Ludwik Marszałek „Zbroja”
(Warszawa 2022),
Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach 81A i 120
Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny
(wspólnie z
Krzysztofem Łagojdą, t. 1, Wrocław–Warszawa 2024).
Krzysztof Łagojda
– doktor nauk humanistycznych, historyk, absolwent Instytutu Historycznego
Uniwersytetu Wrocławskiego, pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci
Narodowej we Wrocławiu. W latach 2017–2019 pracownik Oddziałowego Archiwum IPN we
Wrocławiu. Laureat Nagrody im. prof. Wojciecha Wrzesińskiego za najlepszą pracę magisterską z historii
XX w. Autor kilku monografii pt.
Życie w cieniu śmierci. Losy rodzin katyńskich w latach 1939–1989 w
świetle wywiadów z członkami Dolnośląskiej Rodziny Katyńskiej. Wybrane aspekty
(Wrocław 2016);
Cztery filary stalinizacji. Ziemia kłodzka w czasach systemu totalitarnego 1948–1956
(Wrocław–
Warszawa 2024);
Niezłomni z Osobowic. Ludzie podziemia niepodległościowego pochowani w kwaterach
81A i 120 Cmentarza Osobowickiego we Wrocławiu w latach 1948–1956. Przewodnik biograficzny
(wspólnie z Tomaszem Balbusem, Wrocław–Warszawa 2024) oraz
„Żegnam wszystkich”. Henryk
Urbanowicz „Zabawa”. Biografia harcerza i żołnierza brygad wileńskich Armii Krajowej kpt. Szczerbca
i mjr. Łupaszki
(wspólnie z Tomaszem Balbusem, Wrocław–Warszawa 2025) Współredaktor tomów
naukowych:
Środowisko studenckie w krajach bloku sowieckiego 1945–1990
(wraz z Kamilem
Dworaczkiem), oraz
Kresy Wschodnie Rzeczypospolitej – Ludzie stamtąd
(wraz z Piotrem Cichorackim).
Autor blisko 30 artykułów naukowych w czasopismach historycznych. Jego zainteresowania naukowe
koncentrują się wokół zbrodni katyńskiej oraz okresu stalinowskiego w Polsce.
Piotr Niwiński
–
historyk i politolog, prof. dr hab., wykładowca Uniwersytetu Gdańskiego oraz
pracownik Oddziału IPN w Gdańsku. Autor m.in. książek Okręg Wileński AK 1944–1948 (1999),
Legalizacja Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej (2024); współautor książek m.in.: Żołnierze Wyklęci.
Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku (1999, 2002, 2013); Atlas polskiego podziemia
niepodległościowego 1944–1956 (2007).
WYDARZENIE ODBĘDZIE SIĘ W SALI WIELOFUNKCYJNEJ
WSTĘP WOLNY
Partnerami wydarzenia są: Gdańskie Autobusy i Tramwaje, Klub Marynarki Wojennej w Gdyni,
Oblackie Centrum Edukacji i Kultury oraz Stowarzyszenie Rodzina Ponarska.